ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಿರುವ Iran–Israel ಸಂಘರ್ಷ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಯುದ್ಧವು ಮಂಗಳವಾರ (ಮಾರ್ಚ್ 3) ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿರುವ ವೇಳೆ, ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ದರಗಳು ಭಾರೀ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿ ಏನೆಂದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಚಿಲ್ಲರೆ ದರಗಳು ತಕ್ಷಣದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣದೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯ, ಸಮುದ್ರ ಸಾರಿಗೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿದೆ.
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ – ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಜೀವನಾಡಿ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಜಲಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ Strait of Hormuz. ಇದು ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ನಡುವಿರುವ ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮಹತ್ವ:
-
ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಸುಮಾರು 20% ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತದೆ
-
ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಯುಎಇ, ಕುವೈತ್, ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ ದೇಶಗಳ ತೈಲ ಸಾಗಣೆ ಇದರಿಂದಲೇ
-
ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗಳ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್ಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ
ಇತ್ತೀಚಿನ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ. ಇರಾನ್ ಈ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ವಿಮಾ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ.
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ – ಬ್ರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಕ್ರೂಡ್
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವ Brent crude ಬ್ಯಾರೆಲ್ಗೆ ಸುಮಾರು 80 ಡಾಲರ್ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, WTI crude oil (ಯುಎಸ್ ವೆಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಟರ್ಮೀಡಿಯೇಟ್) ದರವು ಶೇ. 8.6 ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡು 67 ಡಾಲರ್ನಿಂದ 72.79 ಡಾಲರ್ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದೆ.
ಈ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:
-
ಪೂರೈಕೆ ಕಡಿತದ ಭೀತಿ
-
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮಾರ್ಗದ ಅಡ್ಡಿ
-
ಯುದ್ಧ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆತಂಕ
-
ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ತುರ್ತು ಖರೀದಿ
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿದಾಗ, ಅದು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚ ಸೇರಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತ – 88% ತೈಲ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ
India ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಅಗತ್ಯಗಳ ಸುಮಾರು 88% ಅನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಹುಪಾಲು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.
ಇದರಿಂದಾಗಿ:
-
ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಆಮದು ಬಿಲ್ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ
-
ರೂಪಾಯಿ-ಡಾಲರ್ ವಿನಿಮಯದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ
-
ವ್ಯಾಪಾರ ಹಿನ್ನಡೆ (trade deficit) ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ
ಆಮದು ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳು (OMCs) ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ.
ಪೆಟ್ರೋಲ್-ಡೀಸೆಲ್ ದರಗಳು ತಕ್ಷಣ ಏರಲಿಲ್ಲ – ಏಕೆ?
ಜಾಗತಿಕ ದರಗಳು ಏರಿದರೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ದರಗಳು ತಕ್ಷಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ:
-
ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀತಿ
-
ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಲಾಭ-ನಷ್ಟ ಸಮತೋಲನ
-
ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ
ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕಂಪನಿಗಳಾದ:
-
Indian Oil Corporation
-
Bharat Petroleum Corporation Limited
-
Hindustan Petroleum Corporation Limited
ಈ ಕಂಪನಿಗಳು 2022ರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯ ನಡುವೆಯೂ ದೇಶೀಯ ದರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಸಿತಗೊಂಡಿದೆ.
2022ರಿಂದ ಮುಂದುವರಿದ ಸವಾಲು
2022ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದಾಗ, ಭಾರತೀಯ OMCಗಳು ಭಾರೀ ನಷ್ಟವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆದರೆ ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ದರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಏರಿಸದೆ ಸರ್ಕಾರ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು.
ಇದರಿಂದ:
-
ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭಾಂಶ ಕುಸಿತ
-
ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ
-
ಹೂಡಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
ಆದರೂ, ಜಾಗತಿಕ ದರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ಕಂಪನಿಗಳು ಲಾಭವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ.
ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಏನಾಗಬಹುದು?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ:
-
ದರಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಬಹುದು
-
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮಾರ್ಗ ಪುನಃ ತೆರೆಯಬಹುದು
ಆದರೆ ಯುದ್ಧ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೆ:
-
ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರ 90-100 ಡಾಲರ್ ಮಟ್ಟ ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆ
-
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ದರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ
-
LPG, ಏವಿಯೇಷನ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಫ್ಯುಯೆಲ್ (ATF) ದರ ಏರಿಕೆ
ಇದು ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣ ದರ, ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ
ಇಂಧನ ದರ ಏರಿಕೆಯು:
-
ಬಸ್, ಲಾರಿ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಳ
-
ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಏರಿಕೆ
-
ದೈನಂದಿನ ಉಪಭೋಗ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ
ಹಣದುಬ್ಬರ ಏರಿದರೆ RBI ಬಡ್ಡಿದರ ನೀತಿಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಸಾಧ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು
ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕ್ರಮಗಳು:
-
ಎಕ್ಸೈಸು ಸುಂಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಡಿತ
-
ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಬೆಂಬಲ
-
ಪರ್ಯಾಯ ಪೂರೈಕೆ ಮೂಲಗಳ ಹುಡುಕಾಟ
-
ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಿಸರ್ವ್ ಬಳಕೆ
ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು.
ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮನೋಭಾವ
ತೈಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಈಗ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುದ್ದಿಯನ್ನೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
-
ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮಾರ್ಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿದರೆ ಬೆಲೆಗಳು ಗಗನಕ್ಕೇರುವುದು
-
ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ ದರಗಳು ಇಳಿಕೆಯಾಗಬಹುದು
ಹೀಗಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಭವಿಷ್ಯವು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.